Trung Quốc nhập thiết bị làm chip Mỹ qua Singapore Malaysia đang trở thành một chỉ dấu rất dễ hiểu về cách chuỗi cung ứng bán dẫn thích nghi với sức ép địa chính trị. Tom’s Hardware cho biết lượng máy móc mang thương hiệu Mỹ đi vào các fab Trung Quốc qua Singapore và Malaysia đã tăng lên mức kỷ lục, trong khi nhập trực tiếp từ Mỹ lại giảm mạnh. Điều đó cho thấy các lệnh kiểm soát không làm nhu cầu biến mất, mà đẩy hoạt động mua bán sang những tuyến phức tạp hơn. Với người theo dõi ngành chip, đây là câu chuyện vừa về thương mại, vừa về việc ai đang nắm thế chủ động trong khâu thiết bị sản xuất.
Vì sao thiết bị Mỹ vẫn đi vào fab Trung Quốc qua đường vòng?
Số liệu Tom’s Hardware dẫn từ Nikkei Asia cho thấy Trung Quốc chỉ còn ghi nhận khoảng 2 tỷ USD thiết bị có xuất xứ Mỹ nhập trực tiếp trong năm 2025, giảm hơn 34% so với cùng kỳ và xuống mức thấp nhất kể từ 2017. Ngược lại, lượng thiết bị đi qua Singapore đã tăng lên 5,7 tỷ USD, còn Malaysia tăng hơn gấp đôi lên 3,4 tỷ USD. Nhìn theo cách đơn giản, máy móc không rời khỏi thị trường Trung Quốc, mà đổi tuyến trước khi vào fab.
Lý do khá rõ: fab không thể chờ nếu đang mở rộng công suất. Từ SMIC, CXMT đến YMTC, các hãng vẫn cần thêm máy khắc, máy lắng đọng và thiết bị kiểm tra wafer để đưa dây chuyền mới vào vận hành. Bối cảnh này cũng nối tiếp câu chuyện máy DUV ASML, nơi thị trường cho thấy càng bị siết ở khâu trực diện thì doanh nghiệp càng tìm cách mua những phần công nghệ vẫn còn cửa tiếp cận.
Tuy vậy, đi đường vòng không có nghĩa rào cản mất tác dụng. Khi hàng phải qua nhiều mắt xích hơn, chi phí tuân thủ tăng lên, thời gian giao nhận khó đoán hơn và việc theo dõi nguồn gốc cũng phức tạp hơn. Đó là dấu hiệu cho thấy chuỗi cung ứng chip đang phân mảnh: thiết bị vẫn chảy, nhưng đường đi ngày càng khó đọc.
Thiết bị nội địa Trung Quốc tăng doanh thu mạnh, nhưng áp lực mới cũng lộ rõ
Cùng lúc với làn sóng nhập khẩu qua trung gian, các hãng thiết bị nội địa Trung Quốc cũng lớn lên rất nhanh. Tom’s Hardware cho biết Naura đạt 27,14 tỷ nhân dân tệ doanh thu chỉ trong ba quý đầu 2025, so với 6,05 tỷ nhân dân tệ của cả năm 2020; AMEC tăng hơn 5 lần, còn Piotech có doanh thu 2025 cao gấp khoảng 13 lần so với 2020. Điều đó cho thấy mục tiêu tự chủ thiết bị của Bắc Kinh đã bắt đầu chuyển thành quy mô kinh doanh thực tế.
| Bên liên quan | Diễn biến chính | Ý nghĩa với thị trường |
|---|---|---|
| Fab Trung Quốc | Tiếp tục mở rộng công suất logic và bộ nhớ | Nhu cầu mua máy làm chip vẫn duy trì ở mức cao |
| Thiết bị Mỹ | Nhập trực tiếp giảm còn khoảng 2 tỷ USD trong 2025 | Sức ép chính sách thể hiện rõ ở tuyến xuất khẩu thẳng |
| Singapore và Malaysia | Trở thành đầu mối trung chuyển lớn hơn | Chuỗi cung ứng dịch chuyển sang mô hình nhiều tầng |
| Hãng nội địa Trung Quốc | Naura, AMEC, Piotech ghi nhận doanh thu kỷ lục | Cạnh tranh giá tăng, biên lợi nhuận chịu sức ép |
Mặt còn lại là doanh thu tăng chưa đồng nghĩa vị thế đã thật sự vững. Nikkei Asia dẫn lời chuyên gia Needham cho rằng biên lợi nhuận của một số hãng Trung Quốc đang xấu đi vì phải giảm giá để giành đơn hàng từng thuộc về nhà cung cấp Mỹ, Nhật và Hà Lan. Nói ngắn gọn, khi cơ hội mở ra trong nước, cuộc đua giá cũng nóng lên ngay trong nước.
Về dài hạn, thị trường có thể chứng kiến hai xu hướng song song. Trung Quốc vẫn tiếp tục mua thiết bị nước ngoài ở những khâu còn mua được để tránh làm chậm tiến độ fab mới, nhưng tỷ lệ nội địa hóa sẽ tăng dần ở các dây chuyền trưởng thành, giống hướng đi đã thấy ở YMTC. Vì thế, tác động lớn nhất của câu chuyện Trung Quốc nhập thiết bị làm chip Mỹ qua Singapore Malaysia không chỉ nằm ở vài con số nhập khẩu, mà ở chỗ cán cân quyền lực trong chuỗi cung ứng chip đang âm thầm dịch chuyển.