Cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang bước sang một nấc mới, khi trọng tâm không còn dừng ở máy EUV mà chuyển mạnh sang DUV – loại thiết bị vẫn đang nuôi hoạt động thực tế của nhiều nhà máy bán dẫn. Theo diễn biến mới quanh Dự luật siết DUV của ASML với Trung Quốc, Washington muốn mở rộng kiểm soát sang cả nhóm máy mà các fab Trung Quốc còn có thể tiếp cận. Nếu điều này thành luật, kế hoạch tăng công suất chip của Trung Quốc có thể chậm lại rõ rệt.
Vì sao DUV của ASML vẫn là mắt xích khó thay thế với ngành chip Trung Quốc?
Để dễ hình dung, nếu EUV là công cụ cho những tiến trình hiện đại nhất thì DUV lại là cỗ máy giúp phần lớn nhà máy duy trì sản xuất ngoài thị trường. Sau khi đường tiếp cận EUV gần như bị khóa, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc buộc phải xoay sang khai thác DUV ở mức tối đa, kết hợp thêm các kỹ thuật chồng lớp phức tạp để tiến gần hơn đến những tiến trình tiên tiến. Cách làm này tốn thời gian hơn, chi phí cao hơn và khó tối ưu hơn, nhưng nó vẫn là con đường khả thi nhất để duy trì sản lượng trong bối cảnh bị hạn chế công nghệ cao cấp.
Vai trò của DUV vì thế không chỉ nằm ở việc sản xuất chip logic cho các foundry như SMIC, mà còn liên quan trực tiếp tới mảng bộ nhớ của CXMT và YMTC. Khi một thiết bị trở thành điểm tựa cho cả nhiều phân khúc, mọi thay đổi về xuất khẩu, giấy phép hay bảo trì đều có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền. Điều này cũng giải thích vì sao những bước đi như Intel bắt tay SambaNova luôn được nhìn dưới lăng kính chuỗi cung ứng.
Dự luật MATCH Act có thể tạo sức ép cụ thể thế nào lên các hãng chip Trung Quốc?
Điểm đáng chú ý của đề xuất mới là nó không chỉ nhắm vào việc bán máy mới, mà còn có thể mở rộng sang dịch vụ bảo trì, hỗ trợ kỹ thuật và các thành phần liên quan tới DUV immersion. Với ngành bán dẫn, điều này rất quan trọng vì một dây chuyền không chỉ cần mua được máy, mà còn phải giữ máy chạy ổn định trong thời gian dài. Nếu khâu bảo dưỡng và thay thế linh kiện cũng bị siết, áp lực lên nhà máy sẽ lớn hơn nhiều so với một lệnh cấm bán thông thường.
| Yếu tố | Tác động nếu DUV bị siết thêm |
|---|---|
| SMIC và các foundry | Khó mở rộng tiến trình và sản lượng, nhất là với các nút công nghệ cần tối ưu nhiều lớp |
| CXMT, YMTC | Bị ảnh hưởng trực tiếp tới kế hoạch tăng công suất chip nhớ và khả năng ổn định sản xuất |
| ASML | Đối mặt nguy cơ giảm thêm doanh thu từ một trong những thị trường còn mua mạnh DUV |
Nhìn vào bức tranh này, có thể thấy bên chịu sức ép không chỉ là Huawei hay SMIC như nhiều người thường nghĩ. Khi thiết bị cốt lõi bị kiểm soát chặt hơn, mọi kế hoạch mở rộng công suất đều phải tính lại theo hướng thận trọng hơn, từ chip logic đến bộ nhớ. Với Trung Quốc, khó khăn lớn nhất không hẳn là không thể làm chip, mà là làm chip với tốc độ chậm hơn, chi phí cao hơn và ít dư địa sửa sai hơn trong quá trình mở rộng sản xuất.
Nếu DUV tiếp tục bị chặn, chuỗi cung ứng chip toàn cầu sẽ thay đổi theo hướng nào?
Tác động của câu chuyện này không dừng trong biên giới Trung Quốc. ASML từ lâu đã hưởng lợi lớn từ nhu cầu DUV tại thị trường này, nên nếu cánh cửa tiếp tục khép lại, hãng sẽ phải tìm cách bù doanh số ở các khu vực khác trong lúc môi trường chính trị ngày càng nhạy cảm. Điều đó cũng có thể khiến nguồn cung thiết bị, tốc độ đầu tư fab và nhịp nâng công suất trên toàn cầu trở nên khó đoán hơn, nhất là khi nhiều nước đều đang đẩy mạnh tự chủ bán dẫn.
Với người theo dõi phần cứng và AI, thông điệp quan trọng là cuộc đua chip giờ không chỉ xoay quanh GPU hay tiến trình. Nó còn là cuộc đua xem ai giữ được khả năng tiếp cận máy móc sản xuất đủ lâu để biến tham vọng thành sản lượng thật. Bởi vậy, những nỗ lực tối ưu như cách Huawei muốn kéo AI chip trở nên dễ hiểu hơn: khi thiết bị sản xuất bị bóp nghẹt, phần mềm và tối ưu hệ thống sẽ phải gánh thêm vai trò.