Trong kỷ nguyên bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), NVIDIA đang tỏa sáng rực rỡ như một ngôi sao sáng nhất trên bầu trời công nghệ với giá trị vốn hóa chạm mốc 5.000 tỷ USD. Tuy nhiên, đằng sau những con số tài chính choáng ngợp và vị thế độc tôn trên thị trường, gã khổng lồ “đội Xanh” đang đối mặt với một vấn đề mang tính sống còn mà giới đầu tư gọi là “điểm yếu chí mạng” (single point of failure). Điểm yếu đó, trớ trêu thay, lại chính là linh hồn của công ty: CEO Jensen Huang. Trong khi các tập đoàn công nghệ lớn đều có lộ trình chuyển giao quyền lực bài bản, thì tại NVIDIA, câu hỏi “Ai sẽ thay thế Jensen?” vẫn đang là một ẩn số không lời giải đáp, gây ra những lo ngại sâu sắc về sự ổn định lâu dài của đế chế này.
Mô hình quản trị “phẳng” và cái bóng quá lớn của người thuyền trưởng
Jensen Huang không đơn thuần là một giám đốc điều hành được thuê về để quản lý sổ sách; ông là người đồng sáng lập, là kiến trúc sư trưởng và là bộ mặt đại diện cho toàn bộ tham vọng của NVIDIA suốt nhiều thập kỷ qua. Dưới bàn tay chèo lái của ông, công ty đã vươn mình từ một nhà sản xuất card đồ họa cho game thủ trở thành “trái tim” của hạ tầng AI toàn cầu. Tuy nhiên, chính sự xuất sắc và phong cách làm việc “khác người” của Jensen lại đang tạo ra một rủi ro cấu trúc.
Khác với Apple – nơi CEO Tim Cook đã có sẵn những ứng viên sáng giá như John Ternus để kế cận, hay các tập đoàn lớn thường xây dựng một bộ máy phân quyền rõ ràng – Jensen Huang lại vận hành NVIDIA theo một cấu trúc cực kỳ phẳng. Ông nổi tiếng với việc quản lý vi mô (micromanagement) và có tới hơn 60 giám đốc cấp cao báo cáo trực tiếp cho mình mỗi ngày. Với nền tảng kỹ thuật vững chắc, ông tham gia sâu vào từng quyết định kỹ thuật, từng sản phẩm.
Mô hình này giúp NVIDIA duy trì tốc độ đổi mới kinh hoàng và sự linh hoạt hiếm thấy ở một công ty nghìn tỷ đô. Ông lập luận rằng 60 người báo cáo trực tiếp cho ông đều là những tài năng xuất chúng, đủ sức làm CEO cho bất kỳ công ty đẳng cấp thế giới nào. Ông thường xuyên tranh luận và đưa ra quyết định ngay trước mặt họ để đội ngũ lãnh đạo hiểu được tư duy của mình. Tuy nhiên, đối với các nhà đầu tư phố Wall, việc một công ty trị giá 5.000 tỷ USD phụ thuộc quá nhiều vào sức khỏe và trí tuệ của một cá nhân duy nhất là một canh bạc mạo hiểm. Nếu không có Jensen cầm trịch, liệu bộ máy cồng kềnh với 60 đầu mối này có còn hoạt động trơn tru?
Khoảng trống quyền lực và bài toán tìm người thay thế đế chế NVIDIA
Vấn đề tuổi tác của Jensen Huang cũng là yếu tố khiến cổ đông không thể làm ngơ. Dù ông vẫn đang tràn đầy năng lượng và chưa có bất kỳ dấu hiệu nào muốn nghỉ hưu trong tương lai gần, nhưng quy luật thời gian là không thể tránh khỏi. Các báo cáo từ Bloomberg mới đây đã hâm nóng lại cuộc tranh luận này khi kết luận rằng NVIDIA hiện “không có kế hoạch rõ ràng” cho việc chuyển giao quyền lực. Những cái tên như Ian Buck hay Bryan Catanzaro thỉnh thoảng được nhắc đến trong các cuộc thảo luận bên lề, nhưng chưa ai thực sự nổi bật lên như một “phó tướng” đủ tầm để thay thế vị trí của Jensen – một người hội tụ cả tầm nhìn chiến lược, kiến thức kỹ thuật sâu rộng và sức hút cá nhân mạnh mẽ.
Bản thân Jensen Huang cũng tự ý thức được sự độc bản của mình. Trong một buổi chia sẻ gần đây, khi được hỏi về người kế nhiệm, ông đã thẳng thắn: “Sẽ không bao giờ có một người nữa giống như tôi, bởi vì tôi được nuôi dưỡng bởi chính công ty này”. Câu nói này vừa thể hiện sự tự hào, nhưng cũng ngầm thừa nhận khó khăn trong việc tìm kiếm người thay thế. Ông tin rằng văn hóa công ty và đội ngũ lãnh đạo hiện tại đủ mạnh để tiếp bước, nhưng thực tế lịch sử công nghệ cho thấy, việc chuyển giao từ một nhà sáng lập thiên tài sang một CEO quản lý thường đi kèm với những giai đoạn chông chênh.
Tóm lại, khi NVIDIA ngày càng trở nên quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu, áp lực về sự minh bạch trong kế hoạch kế nhiệm sẽ ngày càng lớn. Jensen Huang có thể không cần rời ghế ngay lập tức, nhưng việc chuẩn bị cho một tương lai “hậu Jensen” là điều bắt buộc để đảm bảo rằng di sản 5.000 tỷ USD này sẽ tiếp tục phát triển bền vững, thay vì chao đảo khi thiếu vắng người thuyền trưởng huyền thoại.