Project Genie – dự án thử nghiệm AI mới nhất của Google vừa tạo ra một cơn địa chấn thực sự, không chỉ trong cộng đồng công nghệ mà còn lan rộng sang cả thị trường tài chính toàn cầu. Không phải là một công cụ tìm kiếm hay trợ lý ảo thông thường, công cụ này được ví như “cây đèn thần” có khả năng biến những dòng mô tả văn bản khô khan thành các thế giới 3D sống động, cho phép người dùng bước vào và tương tác như một tựa game thực thụ. Sức mạnh tiềm ẩn của nó lớn đến mức ngay lập tức tạo ra một tâm lý hoảng loạn, khiến hàng loạt cổ phiếu của các ông lớn trong ngành công nghiệp game lao dốc không phanh vì nỗi sợ hãi mang tên “AI thay thế con người”.
Sức mạnh tạo thế giới ảo của Project Genie và cú sốc thị trường
Về cơ bản, Project Genie là một mô hình AI đa năng (general purpose model) với cơ chế hoạt động nghe có vẻ đơn giản nhưng kết quả lại cực kỳ phi thường. Người dùng chỉ cần nhập một câu lệnh (prompt), ví dụ như “một khu rừng rậm nhiệt đới với tàn tích cổ đại”, và trong tích tắc, AI sẽ dựng lên một môi trường 3D chân thực đến mức ngỡ ngàng. Điểm khác biệt so với các công cụ tạo ảnh tĩnh như Midjourney là bạn có thể điều khiển nhân vật di chuyển, chạy nhảy và khám phá không gian đó.
Dù hiện tại các tương tác còn khá hạn chế – chủ yếu chỉ là đi lại và nhảy nhót – nhưng tiềm năng của Project Genie đã đủ để khiến giới đầu tư tin rằng tương lai của việc sản xuất game sẽ sớm bị AI thâu tóm hoàn toàn. Hậu quả nhãn tiền là cổ phiếu của Unity Technologies – đơn vị sở hữu Unity Engine, công cụ làm game phổ biến bậc nhất thế giới – đã bốc hơi tới 18,8% giá trị chỉ trong một phiên giao dịch. Các nhà đầu tư lo ngại rằng nếu AI có thể tự dựng game, thì các bộ công cụ (Engine) truyền thống sẽ trở nên lỗi thời.
Cơn bão do Project Genie gây ra không chừa một ai. Roblox Corporation, nền tảng game sáng tạo dành cho giới trẻ, chứng kiến mức sụt giảm nghiêm trọng hơn 13%. Trong khi đó, các “ông trùm” phát hành game như Take-Two Interactive (cha đẻ của GTA, Red Dead Redemption) mất gần 10% giá trị, và CD Projekt RED (nổi tiếng với The Witcher) cũng giảm 8%. May mắn thay, các công ty châu Á như Capcom hay Tencent tạm thời chưa bị ảnh hưởng nặng nề do thị trường chứng khoán của họ đã đóng cửa trước khi tin tức lan rộng, nhưng chắc chắn họ cũng đang nín thở theo dõi tình hình.
Tương lai của Project Genie: Bài toán bản quyền và giới hạn công nghệ
Sự hoảng loạn của thị trường có phần thái quá, nhưng không phải là không có cơ sở. Những gì Project Genie làm được gợi nhớ đến tầm nhìn mà Bryan Catanzaro – Phó chủ tịch nghiên cứu Deep Learning của NVIDIA – từng chia sẻ. Ông đã tưởng tượng về một tương lai nơi công nghệ AI có thể tự mình render (kết xuất) toàn bộ hình ảnh của một trò chơi thông qua mạng nơ-ron thần kinh. Tuy nhiên, cần phải khẳng định rằng Genie hiện tại mới chỉ giải quyết được phần “vỏ” – tức là khâu dựng hình ảnh. Một tựa game hoàn chỉnh còn cần cốt truyện, logic trò chơi, cân bằng hệ thống và “linh hồn” nghệ thuật – những thứ mà AI chưa thể thay thế hoàn toàn con người.
Một vấn đề nhức nhối khác nảy sinh từ thử nghiệm Project Genie là bản quyền. Ngay khi công cụ được mở ra, cộng đồng mạng đã nhanh chóng tạo ra các thế giới ảo sao chép phong cách của Sonic (SEGA) hay The Legend of Zelda (Nintendo). Điều này đặt ra thách thức pháp lý khổng lồ cho Google. Nếu muốn thương mại hóa, gã khổng lồ tìm kiếm buộc phải thiết lập những “hàng rào kỹ thuật” (guardrails) cực kỳ nghiêm ngặt để ngăn chặn AI vi phạm sở hữu trí tuệ.
Tóm lại, Project Genie là một lời cảnh báo sớm về sức mạnh khủng khiếp của AI trong ngành giải trí. Đối với game thủ, đây là tin vui về những trải nghiệm game phong phú trong tương lai. Nhưng với các nhà đầu tư và người làm nghề, đây là lúc phải thay đổi tư duy để thích nghi với làn sóng công nghệ mới đang ập đến, thay vì hoảng sợ trước sự trỗi dậy của máy móc.